Kαλή Nομοθέτηση: νομοθεσία, εγχειρίδιο-υπόδειγμα Ανάλυσης Συνεπειών Ρύθμισης εγκύκλιες οδηγίες, υποδείγματα & εγχειρίδια για την ενσωμάτωση των Οδηγιών της ΕΕ στο Εθνικό Δίκαιο / καλή νομοθέτηση και ΕΕ: Πρόγραμμα REFIT / Κωδικοποίηση / Διαβούλευση στο opengov.gr/ Καλή νομοθέτηση και ΟΟΣΑ/ Mandelkern Report


Καλή Νομοθέτηση είναι η πολιτική διαμόρφωσης αρχών και μέσων για τη βελτίωση της ποιότητας των ρυθμίσεων και των διαδικασιών παραγωγής τους.

Ρυθμιστική διακυβέρνηση είναι ο ρυθμιστικός προγραμματισμός και η τήρηση των αρχών Καλής Νομοθέτησης κατά τη σύνταξη, θέσπιση και εφαρμογή των ρυθμίσεων, καθώς και η λήψη μέτρων πολιτικής για την προώθησή τους.

Αρμόδια υπηρεσία για τον αποτελεσματικό συντονισμό και εφαρμογή της ρυθμιστικής διακυβέρνησης είναι η Γενική Γραμματεία Νομικών και Κοινοβουλευτικών Θεμάτων με την επιφύλαξη ειδικής διάταξης.


Στους ακόλουθους συνδέσμους μπορείτε να μεταφορτώσετε το Σύνταγμα, τον Κανονισμό της Βουλής,  καθώς και εγχειρίδια/ οδηγίες και υποδείγματα σχετικά με τη νομοπαραγωγική διαδικασία και τους κανόνες κατάρτισης των ρυθμίσεων, τη σύνταξη Ανάλυσης Συνεπειών Ρύθμισης αλλά και υλικό που αφορά τόσο στην Καλή Νομοθέτηση, όσο και τη βελτίωση της νομοθεσίας εν γένει σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο. Επίσης, παρατίθενται οδηγίες για τη διαδικασία της δημόσιας ηλεκτρονικής διαβούλευσης στο opengov.gr, καθώς και τη νομοθετική και διοικητική κωδικοποίηση.

Ειδικότερα:


  • ΕΙΔΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΩΝ 

Σύμφωνα με το Άρθρο 59 του ν. 4622/2019:

«1. Εξουσιοδοτικές διατάξεις, κατά το μέρος και με τον τρόπο που επιτρέπονται από το ισχύον Σύνταγμα, θεσπίζονται μόνο εάν ο σκοπός της εξουσιοδότησης δεν μπορεί να επιτευχθεί με τη χρήση υφιστάμενων εξουσιοδοτήσεων. Εφόσον το νομοσχέδιο προβλέπει την έκδοση προεδρικών διαταγμάτων ή άλλων κανονιστικών πράξεων μέσα σε αποκλειστική προθεσμία και η Προεδρία της Κυβέρνησης το κρίνει αναγκαίο, δεν εισάγεται στο Υπουργικό Συμβούλιο για συζήτηση, αν δεν συνοδεύεται από τα προσχέδια αυτών των πράξεων και από χρονοδιάγραμμα εφαρμογής.
2. Οι διατάξεις που ρυθμίζουν θέματα που προκύπτουν από τη μεταβολή της νομοθεσίας (μεταβατικές διατάξεις) τίθενται σε αυτοτελές άρθρο. Οι μεταβατικές διατάξεις δεν επιτρέπεται να τίθενται στο ίδιο άρθρο με τις διατάξεις του νομοσχεδίου που έχουν πάγιο χαρακτήρα.
3. Σε περίπτωση νομοθετικής μεταβολής, κατά την οποία αντικαθίστανται, τροποποιούνται, προστίθενται ή παρεμβάλλονται άρθρα, παράγραφοι, λέξεις ή καταργούνται ισχύουσες διατάξεις, αναφέρεται ολόκληρο το άρθρο ή Κεφάλαιο, όπως διαμορφώνεται τελικά.
Επίσης, δεν επιτρέπονται:
(α) η αόριστη παραπομπή σε άλλες διατάξεις, οι οποίες πρέπει να αναφέρονται ρητά και συγκεκριμένα και
(β) οι παρεκκλίσεις από πάγιες ή πρόσφατες διατάξεις χωρίς αποχρώντα λόγο.
4. Σε περίπτωση συνολικής ρύθμισης ενός θέματος, διατυπώνεται το σύνολο των σχετικών διατάξεων και οι καταργούμενες διατάξεις αναφέρονται ρητά σε αυτοτελές άρθρο, στο τέλος του νομοσχεδίου. …».


  • Οδηγίες για την κατάρτιση νομοσχεδίων, Εγχειρίδια – Υποδείγματα και συνοδευτικές εκθέσεις των ρυθμίσεων

Δείτε τη σχετική Απόφαση του Γενικού Γραμματέα Νομικών και Κοινοβουλευτικών Θεμάτων κ. Κουτνατζή, που αφορά στην έγκριση του Εγχειριδίου Νομοπαρασκευαστικής Μεθοδολογίας, στο οποίο περιλαμβάνονται όλες οι αναγκαίες διαδικασίες για την τήρηση των αρχών που αφορούν στη νομοπαρασκευαστική διαδικασία καθώς επίσης και στην καλή νομοθέτηση.

— Εγχειρίδιο Νομοπαρασκευαστικής Μεθοδολογίας (2020) —


Εκθέσεις και έγγραφα που συνοδεύουν τις ρυθμίσεις

Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης — είναι το έγγραφο στο οποίο αποτυπώνεται η αναγκαιότητα της ρύθμισης, καθώς και το σύνολο των οικονομικών, κοινωνικών και άλλων συνεπειών. Κάθε σχέδιο νόμου, προσθήκη ή τροπολογία, καθώς και κανονιστική απόφαση μείζονος οικονομικής ή κοινωνικής σημασίας συνοδεύεται από Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης (βλ. άρθρα 57 παρ. 1 περ. δ΄ και 62 παρ. 1 του ν. 4622/2019).

—Μεταφορτώστε εδώ το Εγχειρίδιο (οδηγός συμπλήρωσης) και Υπόδειγμα Ανάλυσης Συνεπειών Ρύθμισης.— [σε επεξεργάσιμη μορφή (word)] (έκδοση 2020)

Η Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης περιλαμβάνει τις εξής ενότητες:

(α) την αιτιολογική έκθεση του άρθρου 74 παρ. 1 του Συντάγματος,
(β) την έκθεση του άρθρου 75 παρ. 1 και 2 του Συντάγματος που προετοιμάζεται από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους,
(γ) την ειδική έκθεση του άρθρου 75 παρ. 3 του Συντάγματος στην περίπτωση νομοσχεδίων που συνεπάγονται δαπάνη ή ελάττωση εσόδων,
(δ) την έκθεση γενικών συνεπειών,
(ε) την έκθεση διαβούλευσης,
(στ) την έκθεση νομιμότητας,
(ζ) τον πίνακα τροποποιούμενων ή καταργούμενων διατάξεων και
(η) την έκθεση εφαρμογής της ρύθμισης.

– Το περιεχόμενο της συνοπτικής Ανάλυσης Συνεπειών Ρύθμισης στα επείγοντα και κατεπείγοντα νομοσχέδια

Εάν το νομοσχέδιο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των ειδικών νομοθετικών διαδικασιών των άρθρων 111 – 112 και 114 – 123 ή εάν έχει χαρακτηριστεί από την Κυβέρνηση ως επείγον ή κατεπείγον, απαιτείται να συνοδεύεται από συνοπτική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης που συμπεριλαμβάνει κατ’ ελάχιστον τις ανωτέρω ενότητες (α) και (ε), καθώς και στοιχεία από τις ενότητες (β) και (δ). Οι προτάσεις νόμων συνοδεύονται υποχρεωτικώς από συνοπτική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης, η οποία συμπεριλαμβάνει κατ’ ελάχιστον τις ανωτέρω ενότητες (α) και (ε).

– Το περιεχόμενο της προκαταρκτικής Ανάλυσης Συνεπειών Ρύθμισης

Η προκαταρκτική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης περιλαμβάνει όσα στοιχεία κρίνει αναγκαία ο αρμόδιος Υπουργός. Συστήνεται πάντως η προκαταρκτική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης να έχει ως βάση το υπόδειγμα της πλήρους Ανάλυσης, εξαιρουμένων των εκθέσεων του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους (ενότητα β’) όπως επίσης του πεδίου που αφορά στην ηλεκτρονική διαβούλευση (ενότητα ε’).

Το περιεχόμενο προκαταρκτικής Ανάλυσης Συνεπειών Ρύθμισης στις διμερείς και τριμερείς Διεθνείς Συμβάσεις

Η προκαταρκτική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης που συνοδεύει τις Διεθνείς Συμβάσεις και προβλέπεται στο άρθρο 62 του ν. 4622/2019, προσαρμόζεται ως προς το περιεχόμενό της σύμφωνα με το άρθρο 63 παρ. 9 του ανωτέρω νόμου, έτσι ώστε να συμπεριλαμβάνει την αιτιολογική έκθεση και την ειδική έκθεση του άρθρου 75 παρ. 3 Συντάγματος, εφόσον απαιτείται. Στην εν λόγω Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης δεν περιλαμβάνονται η έκθεση γενικών συνεπειών, η έκθεση διαβούλευσης, ο πίνακας τροποποιούμενων και καταργούμενων διατάξεων και η έκθεση εφαρμογής (άρθρο 62 παρ. 2 περ. η΄).



  • Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση στο opengov.gr

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 61 και την περ. ε’ της παραγράφου 2 του άρθρου 62 του ν. 4622/2019:

«Άρθρο 61 – Διαβούλευση

1. Η διαβούλευση επιτυγχάνεται με τη δημοσιοποίηση, με πρόσφορα μέσα, της σχεδιαζόμενης ρύθμισης, με σκοπό την έγκαιρη ενημέρωση και συμμετοχή σε αυτήν κάθε ενδιαφερομένου. Υπόχρεη για την κίνηση της διαδικασίας διαβούλευσης είναι η Προεδρία της Κυβέρνησης, σε συνεργασία με την αρμόδια Υπηρεσία του Υπουργείου που έχει τη νομοθετική πρωτοβουλία.
2. Η διαβούλευση επί των νομοσχεδίων γίνεται και μέσω του δικτυακού τόπου www.opengov.gr και διαρκεί δύο (2) εβδομάδες. Κατά τη φάση της διαβούλευσης αναρτάται στον δικτυακό τόπο προσχέδιο των διατάξεων του νομοσχεδίου καθώς και μία προκαταρκτική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης και παρέχεται η δυνατότητα κατ’ άρθρον σχολιασμού.
3. Η διαβούλευση μπορεί να συντμηθεί μέχρι μία (1) εβδομάδα ή να επιμηκυνθεί για μία (1) ακόμη εβδομάδα, με εισήγηση του οικείου Υπουργού και έγκριση της Προεδρίας της Κυβέρνησης, για επαρκώς τεκμηριωμένους λόγους, οι οποίοι αναφέρονται στην έκθεση επί της δημόσιας διαβούλευσης που συνοδεύει τη ρύθμιση.
4. Η Υπηρεσία Συντονισμού του οικείου Υπουργείου συντάσσει έκθεση επί της δημόσιας διαβούλευσης, στην οποία παρουσιάζονται ομαδοποιημένα τα σχόλια και οι προτάσεις όσων έλαβαν μέρος στη διαβούλευση και τεκμηριώνεται η ενσωμάτωσή τους ή μη στις τελικές διατάξεις. Η έκθεση εντάσσεται στην τελική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης του άρθρου 62 του παρόντος και συνοδεύει τη ρύθμιση κατά την κατάθεσή της στη Βουλή, αναρτάται στον δικτυακό τόπο στον οποίον έλαβε χώρα η διαβούλευση και αποστέλλεται με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στις ηλεκτρονικές διευθύνσεις από τις οποίες προήλθαν τα σχόλια.».

Η προκαταρκτική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης που αναρτάται στο opengov.gr 

– Από τα στοιχεία που αναλύονται εκτενώς στο υπόδειγμα και τον οδηγό συμπλήρωσης της Ανάλυσης Συνεπειών Ρύθμισης, η προκαταρκτική Ανάλυση περιλαμβάνει όσα στοιχεία κρίνει αναγκαία ο αρμόδιος Υπουργός. Συστήνεται πάντως η προκαταρκτική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης να έχει ως βάση το υπόδειγμα της πλήρους Ανάλυσης, εξαιρουμένων των εκθέσεων του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους όπως επίσης του πεδίου που αφορά στην ηλεκτρονική διαβούλευση.

Σημειώνεται ότι, εφόσον λήξει η δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση στο opengov.gr, είναι δυνατή η έγκριση σχολίων που έχουν ήδη υποβληθεί εμπρόθεσμα και βρίσκονται σε εκκρεμότητα. Ωστόσο, μετά το πέρας της διαβούλευσης η υποβολή σχολίων δεν είναι πλέον δυνατή και σε κάθε άρθρο εμφανίζεται είτε ο συνολικός αριθμός των υποβληθέντων σχολίων, είτε ότι π.χ. «Δεν επιτρέπεται ο σχολιασμός στο Άρθρο 15″, εφόσον δεν υπεβλήθησαν σχόλια στο εν λόγω άρθρο.


  • Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης είναι το έγγραφο στο οποίο αποτυπώνεται η αναγκαιότητα της ρύθμισης, καθώς και το σύνολο των οικονομικών, κοινωνικών και άλλων συνεπειών. Κάθε σχέδιο νόμου, προσθήκη ή τροπολογία, καθώς και κανονιστική απόφαση μείζονος οικονομικής ή κοινωνικής σημασίας συνοδεύεται από Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης (βλ. άρθρα 57 παρ. 1 περ. δ΄ και 62 παρ. 1 του ν. 4622/2019). —Εγχειρίδιο (οδηγός συμπλήρωσης) και Υπόδειγμα Ανάλυσης Συνεπειών Ρύθμισης.— [σε επεξεργάσιμη μορφή (word)] (2020)

— Σε κάθε περίπτωση, κατά την ανάλυση των συνεπειών των προτεινόμενων ρυθμίσεων και κατά τη σύνταξη της σχετικής έκθεσης, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι τρεις βασικές πτυχές της βιώσιμης ανάπτυξης (οικονομική, κοινωνική, περιβαλλοντική) όπως αυτές αποτυπώνονται στην Ατζέντα 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη και τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) που υιοθετήθηκαν από τα Ηνωμένα Έθνη στις 25 Σεπτεμβρίου 2015.

— Επίσης, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 68 του ν. 4488/2017 (Α’ 137) στην ανάλυση συνεπειών ρυθμίσεων που συνοδεύει κάθε σχέδιο νόμου, προσθήκη ή τροπολογία, καθώς και κανονιστικές αποφάσεις μείζονος οικονομικής ή κοινωνικής σημασίας, συμπεριλαμβάνεται ειδική ενότητα τεκμηρίωσης της συμβατότητας των προτεινόμενων ρυθμίσεων με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες, η οποία κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 4074/2012 (Α΄ 88), καθώς και των ειδικών συνεπειών των προτεινόμενων ρυθμίσεων στα ΑμεΑ.


  • Αξιολόγηση αποτελεσμάτων εφαρμογής ρυθμίσεων

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 56 «Αξιολόγηση αποτελεσμάτων εφαρμογής ρυθμίσεων» του ν. 4622/2019:

«1. Μετά την πάροδο τριών (3) ετών και πάντως πριν από την παρέλευση πενταετίας από τη θέση του νόμου σε ισχύ, αξιολογείται η ρύθμιση με βάση τα δεδομένα που ανακύπτουν από την εφαρμογή της. Κατά την αξιολόγηση αποτιμώνται το κόστος που απαίτησε η εφαρμογή της ρύθμισης, οι επιπτώσεις ή παρεπόμενες συνέπειες που προέκυψαν από αυτήν, το όφελος και τα εν γένει θετικά αποτελέσματα που προήλθαν από την εφαρμογή της, καθώς και τα πορίσματα της νομολογίας.
2. Η διαδικασία αξιολόγησης εκκινεί από την Προεδρία της Κυβέρνησης, η οποία για τον λόγο αυτόν στέλνει σχετικό έγγραφο στην Υπηρεσία Συντονισμού του οικείου Υπουργείου.
3. Η Υπηρεσία Συντονισμού, διαβιβάζει το σχετικό έγγραφο στις καθ’ ύλην αρμόδιες υπηρεσίες προκειμένου οι τελευταίες να προβούν στην αξιολόγηση της ρύθμισης και να διατυπώσουν προτάσεις βελτίωσης, τροποποίησης ή αναθεώρησης των διατάξεων που κρίνονται αναγκαίες αφού προηγουμένως απευθυνθούν, εφόσον κριθεί απαραίτητο, στους καθ’ ύλην αρμόδιους κοινωνικούς εταίρους, σε πανεπιστημιακά ή ερευνητικά ιδρύματα, επιστημονικούς φορείς, καθώς και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. Αξιολόγηση μπορεί να διενεργεί και η Βουλή από όργανο και με τη διαδικασία που προβλέπεται στον Κανονισμό της.
4. Η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων εφαρμογής της ρύθμισης, η πρόταση νέας ρύθμισης με την ένταξη σε αυτήν των τροποποιούμενων διατάξεων και η ανάλυση συνεπειών των νέων διατάξεων υποβάλλονται προς εκτίμηση και διατύπωση παρατηρήσεων στην Προεδρία της Κυβέρνησης. Στο Ενοποιημένο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής κάθε έτους περιλαμβάνεται κατάλογος των ρυθμίσεων, οι οποίες αξιολογούνται κατά το επόμενο έτος, καθώς και χρονοδιάγραμμα της αξιολόγησής τους.
5. Κάθε σχέδιο νόμου, κανονιστικό διάταγμα ή υπουργική απόφαση βαρύνουσας σημασίας δύναται να ενσωματώνει ρήτρα αυτοδίκαιης κατάργησης μετά από ορισμένο χρόνο από τη θέση σε ισχύ των διατάξεων.».



  • Διαδικασίες Νομοθετικού Έργου στον Κανονισμό της Βουλής

Δείτε το Μέρος Δεύτερο – Διαδικασίες Νομοθετικού Έργου (άρθρα 85-123) του Κανονισμού της Βουλής, αναφορικά με την κατάθεση και το περιεχόμενο νομοσχεδίων, προτάσεων νόμων και τροπολογιών από τον Κανονισμό της Βουλής (ΚτΒ):

  • Τροποποιήσεις στα άρθρα 85 και 88 του Κανονισμού της Βουλής (τίθενται σε ισχύ το αργότερο κατά την έναρξη της Β΄ Συνόδου της ΙΗ΄ Περιόδου της Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας)

Οι κατωτέρω τροποποιήσεις του ΚτΒ τίθενται σε ισχύ το αργότερο κατά την έναρξη της Β΄ Συνόδου της ΙΗ΄ Περιόδου της Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας. Σύμφωνα με τις παρ. 3 και 5 του άρθρoυ 85 «Kατάθεση και περιεχόμενo νομοσχεδίων και πρoτάσεων νόμων του Κανονισμού της Βουλής» (Μέρος Κοινοβουλευτικό), καθώς και την παρ. 2 του άρθρου 88 «Περιεχόμενο, εκτύπωση και διανομή τροπολογιών», όπως έχουν τροποποιηθεί με τις από 9/4/2020 Αποφάσεις της Ολομέλειας της Βουλής «Τροποποίηση διατάξεων του Κανονισμού της Βουλής, Μέρος Κοινοβουλευτικό (ΦΕΚ 106/Α΄/24.6.1987) και Μέρος Β΄(ΦΕΚ 51/Α΄/10.4.1997),όπως ισχύουν.» (Α’ 81/2020):

Παρ. 3 του άρθρου 85 του ΚτΒ: «Τα νομοσχέδια συνοδεύονται υποχρεωτικώς από Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης, η οποία συμπεριλαμβάνει τις εξής ενότητες: (α) την αιτιολογική έκθεση του άρθρου 74 παρ. 1 του Συντάγματος, η οποία πρέπει ιδιαιτέρως να συμπεριλαμβάνει τον εντοπισμό και την οριοθέτηση του προβλήματος που η ρύθμιση επιδιώκει να επιλύσει, τη διατύπωση συγκεκριμένων, σαφών, χρονικά οριοθετημένων και, κατά το δυνατόν, μετρήσιμων στόχων και τους λόγους για τους οποίους δεν είναι δυνατή η επίτευξή τους χωρίς την ύπαρξη αυτής, (β) την έκθεση γενικών συνεπειών, στην οποία αναλύονται οι συνέπειες της ρύθμισης, δηλαδή οφέλη, κόστος και κίνδυνοι, (γ) την έκθεση διαβούλευσης, η οποία παρουσιάζει τη διαδικασία και τα αποτελέσματα της διαβούλευσης κατά τον σχεδιασμό της ρύθμισης, (δ) την έκθεση νομιμότητας, η οποία εστιάζει στη συνταγματικότητα των διατάξεων και τη συμφωνία τους με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο, (ε) τον πίνακα τροποποιούμενων ή καταργούμενων διατάξεων και (στ) την έκθεση εφαρμογής της ρύθμισης, η οποία συμπεριλαμβάνει τον σαφή προσδιορισμό των οργάνων της διοίκησης που είναι αρμόδια για την εφαρμογή της ρύθμισης, καθώς και το χρονοδιάγραμμα έκδοσης των προβλεπόμενων κανονιστικών πράξεων. Εάν το νομοσχέδιο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των ειδικών νομοθετικών διαδικασιών των άρθρων 111 – 112 και 114 – 123 ή εάν έχει χαρακτηριστεί από την Κυβέρνηση ως επείγον ή κατεπείγον, απαιτείται να συνοδεύεται από συνοπτική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης που συμπεριλαμβάνει κατ’ ελάχιστον τις ανωτέρω ενότητες (α) και (ε), καθώς και στοιχεία από τις ενότητες (β) και (δ). Οι προτάσεις νόμων συνοδεύονται υποχρεωτικώς από συνοπτική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης, η οποία συμπεριλαμβάνει κατ’ ελάχιστον τις ανωτέρω ενότητες (α) και (ε).».

Παρ. 5 του άρθρου 85 του ΚτΒ: «Στην περίπτωση νομοσχεδίου που συνεπάγεται επιβάρυνση του Προϋπολογισμού, η Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης πρέπει να ενσωματώνει επίσης, ως διακριτή ενότητα, την έκθεση του άρθρου 75 παρ. 1 του Συντάγματος από το Γενικό Λογιστήριο».

Παρ. 2 του άρθρου 88 του Κανονισμού της Βουλής: Περιεχόμενο, εκτύπωση και διανομή των τρoπoλoγιών: «Πριν από το κείμενο κάθε τροπολογίας Υπουργών παρατίθεται σύντομη συνοπτική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης που συμπεριλαμβάνει κατ’ ελάχιστον τις ενότητες (α) και (ε), καθώς και στοιχεία από τις ενότητες (β) και (δ) της παρ. 3 του άρθρου 85. Τροπολογίες Βουλευτών συνοδεύονται υποχρεωτικώς από συνοπτική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης, η οποία συμπεριλαμβάνει κατ’ ελάχιστον τις ενότητες (α) και (ε) της παρ. 3 του άρθρου 85.».



  • Νομοθετική και Διοικητική Κωδικοποίηση (άρθρο 65 του ν. 4622/2019)

Δείτε τις διατάξεις των άρθρων 65 έως και 67 του ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Δ΄ «ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΔΙΚΑΙΟΥ» του ν. 4622/2019 (Α΄ 133).

– Εγχειρίδιο Οδηγιών για την κωδικοποίηση της νομοθεσίας από την Κεντρική Επιτροπή Κωδικοποίησης (Κ.Ε.Κ.)

Μεταφορτώστε το Εγχειρίδιο Οδηγιών της Κεντρικής Επιροπής Κωδικοποίησης (Κ.Ε.Κ.) για την Κωδικοποίηση της Νομοθεσίας.

– Διοικητική Κωδικοποίηση**

Δείτε την εγκύκλιο του (πρώην) Υπ. Διοικητικής Ανασυγκρότησης με θέμα «Διαδικασία και μεθοδολογία έργων Διοικητικής Κωδικοποίησης του νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου των Υπουργείων»

Δείτε τις διοικητικές κωδικοποιήσεις που έχουν εκπονηθεί στο πλαίσιο του Υποέργου «Δράσεις Διοικητικής Κωδικοποίησης» των αξόνων προτεραιότητας 1,2 και 3 του Ειδικού Στόχου Α.1 «Αύξηση των τομέων δημόσιας δράσης στους οποίους εφαρμόζονται νέα συστήματα και διαδικασίες για την ενίσχυση του επιτελικού χαρακτήρα της δημόσιας διοίκησης» με Α/Α1 της Πράξης «Δράσεις Διοικητικής Κωδικοποίησης Υπουργείου Διοικητικής Ανασυγκρότησης» με κωδ. ΟΠΣ 5030291 του Ε.Π. «Μεταρρύθμιση Δημόσιου Τομέα».

** Βλ. την παρ. 2 του άρθρου 65 του ν. 4622/2019.


  • Πρόγραμμα Εργασιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Δείτε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα εργασιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2020 (updated 27/5/2020)


  • ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

– Μεταφορτώστε στα ελληνικά την «Ενοποιημένη απόδοση της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Αναζητήστε εδώ την πιο πρόσφατη ενοποιημένη έκδοση των πράξεων ανά θεματική περιοχή, έτσι όπως έχουν ταξινομηθεί από την ΕΕ.

– Δείτε την Ετήσια Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2018 για τη μείωση των διοικητικών επιβαρύνσεων

Εδώ μπορείτε να διαβάσετε τις σχετικές οδηγίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφορικά με την Εργαλειοθήκη για την Καλή Νομοθέτηση (Better Regulation «Toolbox»). 

Εδώ μπορείτε να μεταφορτώσετε τις Οδηγίες σχετικά με την Καλή Νομοθέτηση στο πλαίσιο της Επιτροπής (Better Regulation Guidelines).


Εγχειρίδιο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής

– Κοινός πρακτικός οδηγός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τα πρόσωπα που συμβάλλουν στη σύνταξη των νομοθετικών κειμένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης


  • ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Δείτε εδώ τις διαβουλεύσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.


Οι εκθέσεις της ΕΕ για το έργο της πλατφόρμας του Προγράμματος REFIT (Regulatory Fitness and Performance Programme) SCOREBOARD της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

– Μεταφορτώστε την Έκθεση της Πλατφόρμας του Προγράμματος REFIT (SCOREBOARD) του 2018.

– Mεταφορτώστε την Έκθεση της Πλατφόρμας του Προγράμματος REFIT (SCOREBOARD) του 2017.

– Mεταφορτώστε την Έκθεση της Πλατφόρμας του Προγράμματος REFIT (and the 10 Priorities of the Commission – scoreboard») του 2016.

– Μεταφορτώστε την Έκθεση της Πλατφόρμας του Προγράμματος REFIT (State of Play and Outlook «REFIT Scoreboard)», του 2015.

– Εδώ μπορείτε να δείτε, ανά θεματική περιοχή, τις προτάσεις που έχουν κατατεθεί στη διαβούλευση εντός της πλατφόρμας και βρίσκονται σε συνεχή επεξεργασία από τα μέλη του REFIT.

– Δείτε επίσης τη νέα Διοργανική Συμφωνία (μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) της 13ης Απριλίου 2016 για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου, καθώς και την ενεργοποίηση του προγράμματος REFIT.

– Στην πλατφόρμα REFIT συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι εθνικές αρχές με εκπροσώπους από τα κράτη μέλη (Government Group) και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη (Stakeholder Group) που συνεδριάζουν τακτικά με στόχο τη βελτίωση της υφιστάμενης νομοθεσίας της ΕΕ, στο πλαίσιο του προγράμματος REFIT. Έργο των μελών της πλατφόρμας είναι, μεταξύ άλλων, να εξετάζουν τις προτάσεις που λαμβάνονται μέσω του ηλεκτρονικού δελτίου «Βοηθήστε μας να μειώσουμε τον φόρτο» και να διατυπώνουν συστάσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η πλατφόρμα REFIT στοχεύει στη μεγαλύτερη διαφάνεια, τη βελτίωση της καταλληλότητας και της αποδοτικότητας των κανονιστικών διατάξεων με τη λήψη μέτρων απλούστευσης της νομοθεσίας της ΕΕ και μείωσης του κανονιστικού κόστους, ώστε να υπάρχει ένα σαφές, σταθερό και προβλέψιμο κανονιστικό πλαίσιο που να ευνοεί την ανάπτυξη και την απασχόληση.

– Ενημερωθείτε για τις προσπάθειες της ΕΕ αναφορικά με τη βελτίωση της νομοθεσίας, δείτε τις αναλυτικές οδηγίες σχετικά με τη σύνταξη των εκθέσεων ανάλυσης συνεπειών των ρυθμίσεων (Guidelines on Impact Assessments), όπως αυτές έχουν εκδοθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.


  • Εντοπισμός των Εκθέσεων Ανάλυσης Συνεπειών (Regulatory Impact Assessments) των ενωσιακών ρυθμίσεων 

Σχετικά με τον εντοπισμό των Εκθέσεων Ανάλυσης Συνεπειών Ρυθμίσεων που συνοδεύουν ρυθμίσεις ενωσιακού δικαίου και αναρτώνται στην οικεία σελίδα (http://eur-lex.europa.eu/advanced-search-form.html), ακολουθούμε τα εξής βήματα:

Α. Στο «Συλλογή» επιλέγουμε «Προπαρασκευαστικές Πράξεις»
Β. Στο «Στοιχεία Αναφοράς Εγγράφου» επιλέγουμε «Άλλο» και από τον κατάλογο που ανοίγει σε νέο παράθυρο (ή πατώντας στο «+»που υπάρχει από κάτω)
Γ. Επιλέγουμε «Εκτίμηση Επιπτώσεων».
Μπορούμε ακόμη να εξειδικεύσουμε σε χρονικό διάστημα κ.λπ.


  • Στις ακόλουθες πηγές μπορείτε να βρείτε επιπλέον χρήσιμες πληροφορίες και έγγραφα, όπως ιδίως πηγές του ΟΟΣΑ, που αφορούν στην καλή νομοθέτηση και τη ρυθμιστική διακυβέρνηση:

– ΟΟΣΑ: Μέτρηση και μείωση των διοικητικών βαρών σε 13 κλάδους στην Ελλάδα (2014).

– OECD: Better Regulation in Europe: Greece (2012).

Δείτε τις συστάσεις του ΟΟΣΑ προς τα κράτη μέλη, σχετικά με τη ρυθμιστική πολιτική και τη διακυβέρνηση (2012).

– OECD: Government Capacity to Assure High Quality Regulation in Greece, (2001).

– OECD: Economic Surveys: Greece 2018, OECD Publishing, Paris, (2018).

– OECD Regulatory Policy Working Papers One-In, X-Out: Regulatory offsetting in selected OECD countries (2019).

EC & OECD: BETTER REGULATION IN EUROPE: AN OECD ASSESSMENT OF REGULATORY CAPACITY IN THE 15 ORIGINAL MEMBER STATES OF THE EU : PROJECT POLICY BASELINE AND SCOPE & PROJECT GLOSSARY

– Διαβάστε την έκθεση Mandelkern «Group on Better Regulation Final Report», 13 November 2001.

Centre for European Policy Studies (Andrea Renda): FEASIBILITY STUDY: INTRODUCING “ONE-IN-ONE-OUT” IN THE EUROPEAN COMMISSION, Brussels (2019).


  • Παλαιότερες Εγκύκλιες Οδηγίες – πρότυπα/υποδείγματα κατάρτισης ρυθμίσεων

Σημειώνεται ότι όλα τα κατωτέρω παρατίθενται μόνον για λόγους ιστορικότητας, καθώς οι διαδικασίες (κατάρτιση ρυθμίσεων, οδηγίες και υποδείγματα) που αφορούν στη ρυθμιστική παραγωγή και την Καλή Νομοθέτηση προβλέπονται πλέον στον ν. 4622/2019 και τα σχετικά δημοσιευθέντα Εγχειρίδια (βλ. ανωτέρω). 

Εγκύκλιος του Πρωθυπουργού για την Κανονιστική Μεταρρύθμιση (2006)

Εγκύκλιος του Υπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης  «Οδηγίες για τη νομοτεχνική βελτίωση των κανονιστικών πράξεων» με υποδείγματα κατάρτισης ρυθμίσεων (2007).

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ – ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗΣ, 2013. (Σχετικά με τη νομοπαρασκευαστική διαδικασία μεταφορτώσετε το ανωτέρω επικαιροποιημένο Εγχειρίδιο Νομοπαρασκευαστικής Μεθοδολογίας, έκδ. 2020. Αναφορικά με τις συνοδευτικές εκθέσεις των ρυθμίσεων μεταφορτώστε εδώ το Εγχειρίδιο (οδηγίες συμπλήρωσης) και το επικαιροποιημένο Υπόδειγμα Ανάλυσης Συνεπειών Ρύθμισης, έκδ. 2020.]

Κατευθυντήριες αρχές του (πρ.) Γραφείου Συντονισμού, Θεσμικών, Διεθνών και Ευρωπαϊκών Θεμάτων προς τα Υπουργεία για τη μεταφορά των Οδηγιών της ΕΕ στο Εθνικό Δίκαιο.

– ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ  ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ Ε.Ε.

Στον ακόλουθο σύνδεσμο μπορείτε να μεταφορτώσετε το «Εγχειρίδιο για τις διαδικασίες διυπουργικού συντονισμού της Ελληνικής Κυβέρνησης» Εγχειρίδιο για τις διαδικασίες διυπουργικού συντονισμού της Ελληνικής Κυβέρνησης (6/2018).

Για λόγους ιστορικότητας, μπορείτε να δείτε τα συνοδευτικά έγγραφα του κατηργηθέντος νόμου 4048/2012 (αιτιολογική έκθεση, ανάλυση συνεπειών ρυθμίσεων, έκθεση επί της δημόσιας διαβούλευσης, Έκθεση του Τμήματος Νομοτεχνικής Επεξεργασίας Σχεδίων και Προτάσεων Νόμων της Β΄ Διεύθυνσης Επιστημονικών Μελετών της Βουλής της Επιστημονικής Επιτροπής της Βουλής, την Έκθεση της Διαρκούς Επιτροπής Δηµόσιας Διοίκησης, Δηµόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης της Βουλής, καθώς και τα πρακτικά από την συνεδρίαση της Ολομέλειας της 16ης και της 21ης Φεβρουαρίου 2012), τα οποία είναι διαθέσιμα στον διαδικτυακό ιστότοπο της Βουλής των Ελλήνων.